Aynı çekirdeği, aynı öğütme ayarını, aynı su sıcaklığını kullanıyorsunuz ama fincandaki tat eskisi gibi değil. Bir acılık, bir kuruluk, ağızda bıraktığı o eski bilinen his yerine tanımlayamadığınız bir "eskimişlik" var. Çoğu zaman suçlu çekirdek ya da teknik değil; makinenin kendisidir.
Espresso demlerken cihazın içinde iki tür birikim oluşur. Birincisi kahve yağları ve ince partiküller: grup başlığında, duş filtresinde, filtre sepetinde ve portafiltrenin kenarlarında toplanır. Bu yağlar oksitlendiğinde ransit yani bozulmuş bir tat verir — fincandaki o keskin acılığın kaynağı genellikle budur.
İkincisi kireç. Su içindeki kalsiyum ve magnezyum, ısıtıcı bloğun ve boruların içinde katı bir kabuk oluşturur. Kireç ısı iletimini bozar, yani makine ekranda 93 derece yazsa bile suyun sepete ulaşan sıcaklığı düşer. Demleme suyunun sıcaklığının ekstraksiyon üzerindeki etkisini biliyorsanız, bunun neden doğrudan tada yansıdığını da tahmin edersiniz.
Yağ birikimi tadı bozar, kireç ise makineyi bozar. İlkini ihmal ederseniz kötü kahve içersiniz; ikincisini ihmal ederseniz bir gün makine hiç çalışmaz.
Sıklık, günde kaç shot çektiğinize bağlıdır. Evde günde 2-3 espresso yapan biri için şu ritim gerçekçidir:
| İşlem | Sıklık | Süre |
|---|---|---|
| Portafiltre ve sepeti durulama, grup başlığına boş su geçirme | Her kullanımdan sonra | 30 saniye |
| Buhar çubuğunu silme ve boşa buhar verme | Her süt köpürtmeden sonra | 10 saniye |
| Duş filtresini fırçalama, damlama tepsisini yıkama | Haftada 1 | 5 dakika |
| Kör filtre ile geri yıkama (backflush) + deterjan | Haftada 1-2 | 10 dakika |
| Sepet ve portafiltreyi deterjanda bekletme | Ayda 1 | 20 dakika (bekleme) |
| Kireç çözme (descaling) | 2-3 ayda 1 (suya göre) | 30-45 dakika |
Burada en çok karıştırılan nokta şudur: kahve yağını çözen ürün kireci çözmez, kireci çözen ürün kahve yağını çözmez. İkisi ayrı işlerdir.
| Ürün | Ne için | Artısı | Eksisi |
|---|---|---|---|
| Espresso makinesi temizleme tozu (alkali) | Kahve yağı, grup başlığı, sepet | Amaca özel, hızlı ve etkili | Satın almak gerekir; iyi durulanmalı |
| Sitrik asit | Kireç | Ucuz, kokusuz, kontrollü | Doğru oranda çözülmeli |
| Hazır kireç çözücü sıvı | Kireç | Oran hesabı yok, kullanıma hazır | Litre başına daha pahalı |
| Beyaz sirke | Kireç (acil durum) | Her evde var | Koku uzun süre gitmez, contalara zarar verebilir |
| Bulaşık deterjanı | Damlama tepsisi, dış yüzey | Erişilebilir | Sepet ve grup için yetersiz, köpük fazla |
Sirke sorusuna net cevap: mümkünse kullanmayın. Sitrik asit hem daha nazik hem de kokusu kalmaz. Sirke kullandıysanız en az 3-4 depo su boşa akıtmadan kahve yapmayın.
Üç yollu valfi olan makinelerde yapılabilir; kapsüllü veya termoblok bazı ev modellerinde kör filtre desteklenmez, kullanma kılavuzu bu konuda son sözü söyler.
Haftada bir yumuşak fırçayla fırçalamak çoğu zaman yeterli. Ancak akışın tek noktadan fışkırdığını görürseniz vidayı sökün, filtreyi sıcak suda deterjanla bekletin. Sökerken contayı zorlamayın; sertleşmiş, çatlamış bir conta portafiltrenin kenarından su kaçırıyorsa değiştirilmesi gerekir.
Aceleyle durulamak. Kireç çözücü ısıtıcının içinde kalırsa sonraki günlerde metalik bir tat verir. İşlem sırası şöyle olmalı: